Godzijdank... is er de hoofddoekendiscussie. Naast andere wezenlijke uitdagingen zoals de moordaanslag op Opel (economie), geen brug maar liefst een tunnel (ecologie), duwt een ander Antwerps fenomeen ons met de neus op een moreel, ethisch vraagstuk. Prangend, tragisch en zo fundamenteel.
De Vlaamse samenleving die zich vaak met veel overtuiging profileert als vooruitstrevend, open, welvarend en zorgzaam, blijkt plots onmachtig om de aanwezigheid van jonge vrouwen met een hoofddoek een aanvaardbare plaats te geven. Holderdebolder, opgejaagd door die anders zo inerte justitie, besluit het officiële Vlaamse onderwijs, het onderwijsproject van “onze” gemeenschap, om via één wilde beslissing, in al haar scholen de aanwezigheid van uiterlijke kenmerken van religieuze, politieke e.a. overtuigingen te bannen. Met een aandoenlijk en meelijwekkend bijeengescrabbelde motivering ontstaat nu een amalgaam van slogans over de hoofddoek: bedreiging van de emancipatie van moslimvrouwen, eis van een machocultuur, onhoudbare druk van conservatieve meisjes op hun progressieve leeftijdsgenoten, integristische orakels van extremistische imams. Zelfs (een bijna zichzelf parodiërende) Vermeersch haast zich om ons te waarschuwen voor de onverdraagzame islam, strooit driftig met allerlei citaten uit de Koran en persifleert daardoor con brio Filip De Winter. Die viert het hoofdoekenverbod als een lang aangekondigde zege en vindt hier, met reden, zijn grote gelijk.
Een gemeenschap die deze beslissing neemt, is niet mijn gemeenschap. Ik dacht en hoopte te leven in een Vlaamse Gemeenschap die sterk, zelfbewust en vooral open met diversiteit omgaat, die culturele verscheidenheid beschouwt als een rijkdom en zich daarom/daarvoor actief pluralistisch opstelt. Binnen dit perspectief is deze beslissing van GO! helemaal fout, want ze geeft uiting aan een juist tegenovergestelde visie. GO! sluit hiermee aan bij een oeverloos voorbijgestreefd ideaal van de lekenstaat, leert blijkbaar niet van de wijze waarop bijvoorbeeld Groot-Brittannië met deze uitdaging omgaat. Het bewijst zijn onmacht om met culturele en religieuze diversiteit om te gaan. Het vergeet – en dit als pedagogische actor ! - zijn vertrouwen in de kracht van jonge mensen. GO! kiest voor een vierkant verbod, zonder voorafgaand overleg met de betrokkenen, zonder zijn “gemeenschap” en de cultureel diverse gemeenschappen te consulteren. GO! zit fout.
Wat drijft de voorstanders van dit verbod? Ik probeer hen te beluisteren, te begrijpen, maar het lukt me niet, ik loop verloren in hun argumentarium en erger me aan hun sloganeske verpakking van een waarde-arm discours. Hoe cynisch klinkt hun betoog over een open, emancipatorisch pedagogisch project, terwijl deze maatregel juist en bewust de uitsluiting van een vaak al achtergestelde groep veroorzaakt, namelijk jonge moslimvrouwen. Hoe hol galmt hun slogan over neutraliteit, terwijl jonge mensen niet zozeer nood hebben aan een unisex of eenheidsworstig discours, maar net snakken naar een pedagogisch project met spannende, intersubjectieve, vooral breed geduide en met overtuiging gebrachte verhalen, liefst in een dito omgeving. Hoe pijnlijk slecht rijmt hun waarschuwing over de bedreiging van de Verlichting met de juist emancipatorische grondstroom daarvan, namelijk gelijke rechten voor iedereen... ook diegenen met andere overtuigingen of religies. Worstelen zij misschien met hun onverteerde, woekerende angst voor de vroegere hegemonie van de Katholieke kerk en daarmee de terugkeer van het oude regime... dat nu juist was overwonnen? Laat ons eerlijk zijn: het gaat hier niet over het “keppeltje” of “kruisje”, maar over de islam. Daarbij projecteren velen hun oude tjeevenvrees, met een overheersende katholieke zuil, op een groeiend aantal moslims. Ze ontwaren en ontwarren een grote samenzwering, waarbij imams en moskeeverenigingen, geflankeerd door islamitische zelforganisaties, bakkers, beenhouwers en kappers, zich klaarmaken voor de grote take over. Daarmee echoën ze letterlijk de ooit nog zo laakbaar gevonden one liners van De Winter en Annemans, maar dan wel in de cenakels en werkplaatsen van de zogenaamde. progressieve en linkse Vlamingen. Ze gaan natuurlijk voorbij aan het feit dat de islam geen jakobijns, strak centralistisch geleid religieus bedrijf is maar een bottom up, zeer uiteenlopende verzameling van verwante geloofsovertuigingen. Ze vergeten even dat de Koran, zoals de Bijbel, ten overvloede een bron kan zijn voor tegenstrijdige en voor onze oren vaak groteske citaten.
Door al dit intellectueel en emotioneel geweld, vergeet men dat op deze wijze duizenden mensen pijn wordt aangedaan. De moslimgemeenschap in Vlaanderen voelt zich gekwetst en beledigd. Ze ondergaat dit verbod als een expliciete blijk van uitsluiting en misprijzen. De hierbij herhaaldelijke publieke betuigingen van tolerantie en respect voor de godsdienstvrijheid, klinken hen zo vals in de oren. Dit verbod werkt ook heel efficiënt de vele en overtuigde democratische krachten binnen de Vlaamse islam tegen en drijft meteen ook goedmenende, diepgelovige mensen in de armen van het extremisme. Wat een efficiënte wijze om haat en onverdraagzaamheid te kweken. Wederzijds. Net op een moment dat meer dan ooit dialoog en inleving in elkaars situatie noodzakelijk is. Na een 9/11 van extremistisch geweld, kregen we een 9/11 van kortzichtigheid en angst. Je zal maar 50 worden in die sfeer. Op zo een moment is zwijgen misdadig, ook al is het comfortabel. Zal dit hoofddoekenverbod de zogenaamd geviseerde druk en bedreiging op de vrijheid van jonge moslimvrouwen verminderen? Geenszins. Het wordt, zoals ook een echte, open dialoog, weggemoffeld, verstopt en zo klaarblijkelijk opgelost. Kop in ’t zand. Meer niet.
Gelukkig lees en ervaar ik ook de tegenstemmen: academici en journalisten, leerkrachten en politici... maar vooral mondige, scherpe en overtuigende jonge moslima's, zoals o.a. verzameld in BOEH. Hoe sterk klinken hun getuigenissen of – vanuit mijn geloof – hun credo's en hoogliederen! Ik beluister en begrijp hen, zoveel beter dan het knorrige, vaak onhandig gebrachte betoog van de pleitbezorgers van dit verbod. Onwillekeurig denk ik hierbij aan de oude Zuid-Afrikaanse tegenstanders: de Verkramptes tegen de Verligtes. Een verbod, zoals dat voor een hoofddoek, is een “school”voorbeeld van verkrampte besluitvorming. Ik hoop met veel overtuiging, dat dit verzet zichverder, krachtig en met steeds meer overtuiging zal voortzetten. Want de geschiedenis leert ons dat verkramptes verdampen en de Verlichting overleeft.
Bert
bron
bertanciaux.xml